print

Grensoverschrijdend gedrag

Personen met een handicap zijn kwetsbaarder en lopen een verhoogd risico om slachtoffer te worden van misbruik of geweld. In Monnikenheide ontwikkelden we een werkwijze voor de preventie van en het gepast reageren op grensoverschrijdend gedrag tegenover cliënten. Deze werkwijze biedt een houvast in situaties waarin we geconfronteerd worden met grensoverschrijdend gedrag en helpt ons het belang van onze cliënten voorop te blijven stellen.

Grensoverschrijdend gedrag is elke vorm van psychisch, fysisch of seksueel georiënteerd gedrag, verbaal of non-verbaal, bewust of onbewust, komende van het personeel, medecliënten, familieleden of derden dat door de cliënt of door anderen als negatief, ongewenst of gedwongen ervaren wordt, onafhankelijk van de situatie en ongeacht plaats en tijd.

Agressie

Agressie is een vorm van grensoverschrijdend gedrag die we binnen Monnikenheide definiëren als elke vorm van gedrag waarbij iemand (fysiek, emotioneel en seksueel) letsel, leed of schade berokkent aan zichzelf, anderen of materialen, hetzij door het niet respecteren van de grenzen van een ander, hetzij door gewelddadig gedrag door het toebrengen van pijn of schade.

We zien agressie als een problematische vorm van communicatie. We erkennen het gedrag als een vraag van de cliënt naar begrip en ondersteuning, maar tolereren het gedrag niet. De acceptatie van de persoon zelf blijft wel onze basishouding.

Bij agressie leggen we de nadruk op preventie. We trachten voor, tijdens en na een incident een veilige ruimte met voldoende houvast te creëren waarin steeds nieuwe kansen gegeven kunnen worden.

Agressief gedrag leidt tot zorg- en ondersteuningsvragen bij de begeleiding. Het agressie-incident en de ondersteuningsvragen worden opgevolgd en kunnen leiden tot het opstellen van een multidisciplinair begeleidingsplan (het hulp- en dienstverleningsplan) dat we frequent opvolgen.

In de visietekst agressie (PDF) leest u onze visie op agressie.

Het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen

Vrijheidsbeperking is voor ons steeds een uitzonderingsmaatregel. We trachten in eerste instantie preventief te werken zonder vrijheidsbeperkende maatregelen. Wanneer de fysieke en/of psychische integriteit van de cliënt en/of zijn omgeving in het gedrang komen, kan het noodzakelijk zijn om een vrijheidsbeperkende maatregel als pedagogische maatregel toe te passen in de alledaagse begeleiding van een cliënt (bijv. bij kans op agressie, wegloopgedrag,…).
Tot slot kan het in acute situaties soms noodzakelijk zijn om tot een vrijheidsbeperkende maatregel over te gaan. De hoge nood of ernst van een situatie kan in dat geval aanleiding geven tot onmiddellijke vrijheidsbeperking.

We streven er als voorziening naar om vrijheidsbeperking tot een minimum te beperken en het gebruik ervan blijvend te evalueren. Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn ingrijpend. We beschouwen ze steeds als tijdelijke maatregelen, willen deze nooit als vanzelfsprekend beschouwen of eindeloos lang toepassen zonder kritische reflectie.

We trachten bewust met vrijheidsbeperkende maatregelen om te gaan en creatief te zoeken naar alternatieven. De ‘beslissingsboom voor gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen’ helpt bij de afweging om tot vrijheidsbeperking over te gaan en legt de specifieke modaliteiten vast voor de toepassing ervan bij die bepaalde cliënt. We houden rekening met o.a. subsidiariteit, proportionaliteit, concrete afspraken rond toepassing en registratie, communicatie met betrokken en evaluatie. Verhoogd toezicht is steeds nodig wanneer een cliënt zich in een vrijheidsbeperkende maatregel bevindt, de mate van toezicht gebeurt conform de ernst en de omstandigheden van de situatie.

Indien gebruik van een maatregel nodig lijkt (of is gebleken), gaan we hierrond ook in gesprek met de familie. Het gebruik van een vrijheidsbeperkende maatregel wordt kritisch overwogen in multidisciplinair overleg. We voorzien blijvende evaluatiemomenten, geïntegreerd in de hulp- en dienstverleningsplanning.

In onze visietekst over vrijheidsbeperkende maatregelen (PDF) lichten we deze aanpak toe.